Herramientas de usuario

Herramientas del sitio


cigarreras

Diferencias

Muestra las diferencias entre dos versiones de la página.

Enlace a la vista de comparación

cigarreras [2020/01/05 19:03] (actual)
isabel creado
Línea 1: Línea 1:
 +<fs large><​fc #​6495ed>​**Referencias e Anexos** ​ / Cigarreras</​fc></​fs>​
  
 +<​blockquote>​{{http://​wiki.de-mudanza.net/​esp/​lib/​exe/​fetch.php/​wiki:​tejedoras-de-humo.jpg?​150 |}}
 +**O rei:** desexoso de elevar a renda do tabaco ao grao de prosperidade e de aumento de que se é capaz (...), recomendei o maior esmero nos labores que se executen nas miñas reais fábricas de cigarros da península. ​
 +
 +Pero como sen que estas arránxense e uniformen como cómpre non será posible darlles a extensión e solidez de que son capaces, (...) [se non] **ocupando nelas só as mans delicadas das mulleres, que non usurpa as dos homes á agricultura e outros ramos que esixen robustez e fortaleza**. FERNANDO VII. Real Decreto. 19-12-1817.</​blockquote>​
 +\\ \\
 +
 +===== A fábrica de tabacos =====
 +----
 +
 +<WRAP center round box 95%>
 +|  {{ http://​wiki.de-mudanza.net/​esp/​lib/​exe/​fetch.php/​2_biografias:​las-cigarreras.jpg?​500 |}} \\ \\ Edificio das cigarreras, [[organizacion_sindical#​transicion_y_desaparicion|requisado por Franco para os militares]]. \\  Moitos anos despois foi "​devolto"​ á UGT.  Así estaba en 1945  |  {{ http://​wiki.de-mudanza.net/​esp/​lib/​exe/​fetch.php/​2_biografias:​dolorestemprano-cigarrera.jpg?​300 |}} \\  \\ Dolores Temprano, cigarrera ​ |
 +
 +A fábrica de Tabacos contou, desde os seus inicios e durante máis de cen anos, con **un cadro de persoal case exclusivamente feminino**. A razón era **exclusivamente económica -os menores salarios pagos ás mulleres- aínda que a xustificación que daba o monarca** cando aprobaba o regulamento da fábrica xustificándose esta decisión na mellor adecuación do traballo ás mans femininas.
 +
 +A importancia da fábrica de Tabacos na cidade é indiscutible pero a historia das cigarreras, entrou por dereito propio na Historia, con maiúsculas,​ da cidade.
 +</​WRAP>​
 +\\
 +====== As cigarreras: unha historia propia ======
 +----
 +
 +===== Dudosos inicios =====
 +
 +<WRAP center round box 90%>
 +**Fontes**: Las tejedoras del humo | O orballo da igualdade
 +
 +Os comezos da fábrica non deberon resultar especialmente atractivos para as traballadoras coruñesas e dos seus arredores; a novidade e a dureza do traballo e a situación da fábrica, bastante apartada da cidade, ​ desanimaron a moitas mulleres para solicitar traballo na nova factoría. O futuro da Palloza non parecía nada prometedor nos seus primeiros anos de actividade.
 +
 +<​blockquote>//​En cando ás operarias, non sei que lle diga; pois como está a fábrica tan desproporcionada de lonxe, o camiño todo á beira do mar, escampado, uns ventos nordestes que lle fan a un andar co corpo dobrado. Os invernos de moita augan e longos entendo que non irán 100 operarias a traballar (...). Borráronse máis de 120; e por moitas que veñan e recíbanse, non haberá nunca nesta fábrica 400 operarias. E  encomenzando a vir barcos, menos: a unha porque ten pai, irmán ou marido a quen servir e non as deixarán vir (...). Con todo, son moi #​desenvolver;​ tratan en todo e traballan en todo, e non están suxeitas; e a gañar catro cuartos e un oitavo por un feixe de cigarros; que máis vale ir e matarse na mar, a desembarcar sal, sardiñas, peixe ou coller marisco e vender polas rúas que estar alí.//
 +
 +Felipe PAMPILLÓN [mestre de labores]. Correspondencia familiar. 20-8-1908.</​blockquote>​
 +
 +Ao contrario, as previsións non se cumpriron e na Palloza chegaron a traballar 4.000 mulleres a mediados do s.  XIX, unha cifra non superada por ningunha outra fábrica da época en Galicia.
 +
 +As tarefas de desvelado da folla de tabaco eran realizadas case sempre polas  cigarreras máis maiores, aquelas que perdesen habilidade nas mans ou na vista para realizar labores de maior precisión. Hai que ter en conta que ata que conseguiron o dereito de xubilación de 1936, as  cigarreras permanecían na fábrica ata o fin das súas forzas físicas.
 +
 +A descrición das condicións de traballo a finais do  XIX foi maxistralmente plasmada por Emilia Pardo Bazán na súa novela A Tribuna.
 +
 +Como a maioría das traballadoras das fábricas ata 1936, cobraban por obra feita. Ademais, e ata que non se estableceu a xornada máxima das oito horas, o seu horario permitía unha flexibilidade á hora de entrada e saída da fábrica que lles permitía atender tamén os labores do fogar.
 +
 +Por outra banda, como o seu salario non era fixo, podían as  cigarreras, especialmente as solteiras, dispoñer de cantidades que non entregaban e que investían nelas mesmas (vestidos, zapatos e complementos);​ esta situación, xunto coa de traballar nunha empresa de participación estatal e dun monopolio que proporcionaba altos beneficios que garantían a continuidade da factoría, fixo da  cigarrera unha obreira identificable polo seu aspecto exterior e contribuíu a crear a imaxe das  cigarreras como a “aristocracia das obreiras”. ​
 +</​WRAP>​
 +\\
 +
 +===== “Sistema domiciliario agregado” =====
 +
 +<WRAP center round box 90%>
 +A pesar de que comunmente se considera ás  cigarreras como elementos que forman parte do cadro de persoal das fábricas de tabacos, o seu status era o de “traballadoras domiciliarias”,​ é dicir, formaban parte do que se denomina “sistema domiciliario agregado”,​ un sistema que recolle elementos do sistema ​ protoindustrial e agrega outros de carácter industrial. ​
 +
 +Esta situación orixinaba unha forte indefensión das traballadoras fronte á Arrendataria porque, ao non estar consideradas como persoal fixo (non gañaban un salario fixo polo que tamén podían ausentarse días enteiros) non se lles recoñecían moitos dereitos, especialmente o de xubilación. Esta situación resultaba certamente inxusta xa que moitas traballaban durante toda a súa vida e só deixaban de acudir por absoluta imposibilidade física.
 +
 +<​blockquote>​[As cigarreras] adoitan quedar fóra das sociedades de resistencia (…) Foi o sindicalismo cosa exclusiva de homes? Foi propio da muller galega daquel período a submisión no taller? Pensarían todas como aquela peixeira coruñesa que, irritada pola multiplicación incesante de paros en 1907 exclamou: “Malo raio parta tanta folga, tanto demo!  Non basta  cando  non  hai  traballo?​”
 +
 +A realidade é máis complexa e non achega unha resposta unívoca. Ata 1916 non se asocian a movemento ​ huelguístico algún, nin sequera ao paro do Primeiro de Maio. Con todo, si se mobilizan enerxicamente en cantas ocasións a Administración da fábrica tenta recortar a remuneración arreo ou suprimir a flexibilidade do horario que aquelas gozaban. En varias ocasións (1831, 1857 ou 1902) a súa cohesión e o medo que inspiraban obrigan á superioridade para retroceder. ( Gérard BREY. O movemento obreiro en Galicia ata 1930)</​blockquote>​
 +</​WRAP>​
 +\\
 +
 +===== Extremadamente xenerosas e solidarias =====
 +
 +<WRAP center round box 90%>
 +<​blockquote>​“Sabe vostede o que é esta fábrica? Unha  masonería de mulleres que, aínda que hoxe arrínquense o moño mañá axudaranse todas como unha lexión de diaños” Emilia Pardo Bazán nas súas notas para A Tribuna.</​blockquote>​
 +
 +Dada a desprotección das súas condicións de traballo, ao longo de toda a súa historia, as  cigarreras organizáronse en diferentes asociacións de socorro e axuda mutua e en decembro de 1916 as  cigarreras coruñesas fundaron a que había de ser a máis importante das sociedades nadas no seo da fábrica de Tabacos da Palloza: Unión Tabacalera. Sociedade ​ Montepío de Obreiras ​ Cigarreras.
 +
 +Aínda que na súa denominación figura a denominación de  Montepío, a organización (formada co apoio dos ferroviarios) tivo desde o principio e durante toda a súa existencia, carácter de sindicato, de sociedade de resistencia.
 +
 +No seu regulamento aprécianse importantes cambios con respecto a outros deste tipo de sociedades cunha maior extensión e articulación,​ de forma que se pormenorizan as cuestións. Os seus obxectivos están deseñados non só para servir ás  cigarreras da fábrica coruñesa senón que están pensados para poder ser aplicados en calquera das fábricas de tabacos existentes nese momento en España.
 +
 +Xunto coa defensa dos intereses económicos das asociadas, destaca tamén os valores de  solidariedad coas restantes sociedades proletarias,​ así como a preocupación pola elevación cultural das beneficiarias e a creación dunha biblioteca como medio para potenciar esa formación. A asociación declárase ​ apolítica e sen credo relixioso determinado. As primeiras xuntas directivas estiveron desempeñadas exclusivamente por mulleres pero máis tarde incorporáronse tabaqueiros.
 +
 +A partir da súa constitución,​ Unión Tabaqueira mantivo unha intensa e constante actividade a favor da mellora das condicións laborais e salariais de  cigarreras e tabaqueiros,​ de modo que este colectivo era sempre un referente en salarios e consideración social para os restantes gremios coruñeses.
 +
 +Contou tamén cunha Cooperativa Obreira de Consumo: un economato moi ben dotado.
 +
 +Con todo os enfrontamentos internos seguían, o que levou á creación de novas sociedades (Nova Aurora) que representaban diferentes ideoloxías e cuxos enfrontamentos chegaron a paralizar a fábrica (folga de agosto de 1917). Tamén foron importantes os enfrontamentos posteriores coa asociación Sindicato a Industria do Tabaco (CNT), especialmente polas diferentes visións sobre as técnicas para empregar para conseguir melloras. Tras os sucesos de 1934 chegaron a aproximarse pero a fusión non se chegou a producir.
 +</​WRAP>​
 +\\
 +==== O soño frustrado das  cigarreras ====
 +
 +<WRAP center round box 90%>
 +Tampouco puido concluír o soño das  cigarreras de Unión tabaqueira –as coñecidas popularmente como  chaconeras- de poder utilizar por completo o edificio social que, coas achegas de 100 pesetas das asociadas, comezaron a construír en 1932. Posuír un local social nas proximidades das fábricas para o servizo das  cigarreras era unha vella aspiración e o edificio estaba practicamente terminado en xullo de 1936, mesmo xa fose inaugurado o salón da planta baixa en 1935.
 +
 +No proxecto, o edificio servía para albergar á cooperativa,​ dispoñía dun amplo salón para representacións teatrais (fixéronse algunhas para recadar fondos cos que terminar o edificio), conferencias,​ proxeccións de películas… Pero tras o 20 de xullo, o edificio foi incautado pola Falanxe. Na actualidade está a sede da UXT, o sindicato no que ingresou a Federación Tabaqueira Española, formando parte da “devolución do patrimonio sindical”. Pero non ás súas propietarias. ​
 +</​WRAP>​
 +\\
cigarreras.txt · Última modificación: 2020/01/05 19:03 por isabel