Herramientas de usuario

Herramientas del sitio


oficios_do_mar

Diferencias

Muestra las diferencias entre dos versiones de la página.

Enlace a la vista de comparación

oficios_do_mar [2019/12/16 18:47] (actual)
isabel creado
Línea 1: Línea 1:
 +<fs large><​fc #​6495ed>​**Referencias e Anexos** ​ / Oficios do mar</​fc></​fs>​
 +
 +===== Mercado de traballo e sesgos de xénero =====
 +----
 +
 +<WRAP center round box 95%>
 +[[http://​www.aehe.es/​wp-content/​uploads/​2001/​10/​munozabeledo.pdf|Os mercados de traballo nas industrias marítimas: ​ diferenciasde xénero e desigualdade socia]]
 +
 +Esta comunicación analiza os mecanismos de acceso, contratación, ​ cualificación e   ​remuneración do traballo segundo sexo no sector industrial de transformados mariños entre 1870 e 1936. <wrap hi>O variable xénero é determinante para explicar a segmentación do traballo nas industrias marítimas posto que este sector intensivo en traballo, formouse e creceu sobre a base dunha man de obra barata, composta maioritariamente por mulleres</​wrap>​.  ​
 +
 +A segmentación por xénero na industria de transformación de peixe e o xurdimento dos mercados internos de traballo __foi analizada por historiadores económicos para a industria conserveira americana__ (Martin ​ Brown e Peter Philips 1986) Na industria de procesado de peixe en Galicia a segmentación laboral iniciouse na industria das salgaduras de peixe e continuou na conserva ​ hermética. Esta comunicación mostra como <wrap hi>a discriminación feminina comezaba antes do mercado, nos fogares. A segregación por sexo continuaba no mercado ao que homes e mulleres accedían con distintos contratos, atopándose os ingresos femininos por baixo dos masculinos cun nivel de  cualificación similar</​wrap>​. ​
 +
 +O ámbito espacial de estudo queda  circunscrito ao litoral galego, aínda que tamén se mostra documentación cualitativa dalgunhas factorías do Sur Peninsular. <fc #​800080>​Desde unha perspectiva micro-histórica,​ tómase como principal exemplo empírico de funcionamento do mercado de traballo en industrias marítimas o Bueu</​fc>​. Nesta vila costeira, a industria de salgaduras durante o século XIX e a da conserva hermética no XX foron as principais ​ provisoras de emprego. A formación do mercado laboral na industria de transformación de peixe documéntase en función de varias empresas con factorías en Bueu: a compañía de salgadura de Joan Verges, a empresa familiar ​ Massó Irmáns, S.A., que foi unha das firmas pioneiras en levar a cago a transición da salgadura á lata na rexión, e a empresa ​ Curbera.
 +
 +A documentación empresarial consiste en:
 +
 +  - libros de xornais, libros de matrícula de operarios, regulamentos internos de traballo e correspondencia. ​
 +  - As fontes empresariais foron combinadas con fontes demográficas:​ padróns de poboación e entrevistas persoais.
 +  - Por último, a documentación de distintos arquivos municipais (Bueu, Marín e Vigo), ofrece datos cualitativos de gran riqueza para coñecer mellor a relevancia do variable xénero, tanto na economía familiar como na formación dun mercado laboral industrial en comunidades marítimas.
 +
 +Esta comunicación analiza:
 +
 +  - Nunha primeira sección, **os cambios na contratación e a importancia da formación como mecanismo de discriminación** no acceso ao mercado laboral.
 +  - Na segunda sección explícanse as **razóns das diferenzas por xénero en salarios e ocupacións** na industria ​ salazonera. ​
 +  - Por último, na terceira sección estúdanse **os cambios nas ocupacións con relación ao cambio técnico na industria** de conserva ​ hermética, constatando as diferenzas salariais por categoría laboral e sexo.
 +  - **Contratación da man de obra**
 +
 +<WRAP center round box 85%>
 +Os contratos mostran a segmentación por xénero do mercado laboral na industria de salgadura debido a que **eran fixos para o primeiro segmento masculino e por campaña para o segundo, esencialmente feminino**. O primeiro segmento estaba composto principalmente polo encargado –que levaba a dirección técnica do almacén de salgadura e supervisaba o traballo- e os traballadores de oficio, os  toneleros.
 +
 +Estes últimos **tiñan contratos fixos porque a construción de envases podía alongarse todo o ano**.<​wrap hi> A pesar de que a maioría da forza de traballo nos almacéns de salgadura sábese desempeñada por mulleres, non se pode falar de contratos femininos formais</​wrap>​. Nalgunhas empresas ​ salazoneras <fc #​800080>​non aparecen sequera anotadas polo seu nome, senón polo seu parentesco cos traballadores masculinos</​fc>​. ​
 +
 +As mulleres **tamén eran recrutadas polos fomentadores que posuían barcos para elaborar redes**. <fc #​800080>​As condicións do contrato informal entre  rederas e empresarios podían ser pactadas polas mestras ​ rederas</​fc>,​ que formaban o seu equipo. <fc #​800080>​Tamén podía ser un labor subcontratado a domicilio e compartida con outras afíns nas reunións de fiadas</​fc>​.
 +
 +As **diferenzas de contratación por xénero tiñan a súa orixe na distinta formación de ambos os sexos**. <fc #​800080>​As familias que habitaban no litoral asignaban os seus recursos humanos no mercado laboral local</​fc>​. ​
 +
 +  * Os nenos e as nenas comezaban a traballar fóra de casa entre os 6 e 8 anos e a formación era máis funcional que académica. ​
 +  * A formación oficial era precaria pola existencia dunha demanda de instrución estacional e irregular, propia de poboacións con economía ​ agro-pesqueira. ​
 +  * En Bueu, as estratexias familiares de emprego traducíanse en baixas taxas de escolarización local, sendo inferior a feminina á masculina. A<wrap hi> asistencia irregular a escolas públicas ou privadas combinábase con traballo infantil, que á súa vez podía ser considerado como un investimento en aprendizaxe do futuro oficio</​wrap>​. Nenos e adolescentes participaban tanto en tarefas pesqueiras como en actividades auxiliares á pesca e á súa transformación.
 +
 +A **formación infantil estaba claramente diferenciada por sexo e iso repercutía nas posibilidades de emprego futuras**. Normalmente,​ os nenos traballaban como "​rapaz"​ (raparigo) no barco de familiares ou recrutados por patróns cos que non mantiñan parentesco. Nalgúns casos os nenos eran enviados a aprender un oficio de recoñecemento social como a carpintería de ribeira, ou a tonelería. Mentres tanto, as súas irmás serían enviadas a traballar coa súa nai na salgadura, redería e venda de peixe. En definitiva, a segregación sexual vertical iniciábase durante a infancia, nesgando as  cualificaciones futuras e por tanto o acceso ao mercado de traballo adulto.
 +</​WRAP>​
 +
 +</​WRAP>​
 +
 +
 +===== Mercados de traballo nas industrias marítimas =====
 +----
 +
 +<WRAP center round box 95%>
 +Tese doutoral presentada por Luisa Muñoz Abeledo ​
 +
 +[[https://​ddd.uab.cat/​record/​37229|Os mercados de traballo nas industrias marítimas de Galicia. Unha perspectiva histórica, 1870-1936]]
 +
 +Enlace en [[https://​www.tdx.cat/​handle/​10803/​4036#​page=87|Teses doutorais en rede]]
 +
 +Esta investigación emprega como metodoloxía a análise ​ microhistórico e o cruzamento de múltiples fontes para explicar a formación dun mercado de traballo industrial no sector da transformación de peixe, **un sector que empregou maioritariamente traballo feminino**. ​
 +
 +Así, foron consultados libros de xornais, ordenanzas de traballo, padróns de poboación, entrevistas,​ expedientes de educación, libros de barcos, cadernos de mariñeiros,​ protocolos notariais, ​ copiadores de cartas de varias empresas conserveiras,​ documentación xudicial e sindical. ​
 +
 +O contexto histórico e xeográfico é o establecemento e crecemento da industria de conserva de peixe en Galicia, principal produtora e exportadora de conservas en España, entre o último terzo do século ​ XIX e o primeiro terzo do  XX. A <fc #​800080>​formación do mercado de traballo industrial estivo caracterizada pola segmentación por xénero: as mulleres foron situadas no segundo segmento do mercado desde os inicios da salgadura como actividade concentrada e esta situación mantívose na industria de conserva ​ hermética</​fc>​. ​
 +
 +Nesta investigación sostense que <fc #​800080>​a segmentación sexual viña orixinada por dúas vias</​fc>​. Por unha banda, <fc #​800080>​desde o lado da oferta de traballo, xa que as familias condicionaban a aprendizaxe informal dos seus fillos desde os primeiros estadios do ciclo vital, nesgando a elección futura</​fc>​ do emprego para ambos os sexos. Por outra banda, <fc #​800080>​a segmentación acentuouse desde a demanda de traballo pola acción empresarial,​ pois a industria localizábase alí onde a pesca fose abundante e a man de obra barata</​fc>​. ​
 +
 +Esta investigación dividiuse en sete capítulos: o primeiro explica os principais trazos produtivos da industria de salgadura de peixe como antecedente da conserva ​ hermética. O segundo analiza a formación do mercado de traballo nunha poboación costeira, Bueu, no Suroeste da provincia de Pontevedra. Esta poboación foi elixida caso representativo da industrialización litoral porque a industria ​ salazonera estivo plenamente arraigada na mesma durante case 200 anos e por ser unha das primeiras poboacións onde se implantou a industria de conserva ​ hermética de peixe. Así, na década de 1880 e seguintes, a pesca e a súa transformación foron as principais actividades económicas,​ explicando os principais cambios na estrutura da man de obra e na mobilidade xeográfica que tivo lugar como consecuencia do crecemento industrial. ​
 +
 +O corpo central desta tese confórmano os capítulos que van do terceiro ao sexto. O capítulo tres explica os trazos ​ definitorios da industria de conserva en canto a organización do proceso produtivo, distribución e especialización da man obra e formación dos traballadores. O catro céntrase na contratación do traballo. <fc #​800080>​O cinco ocúpase do estudo das formas de remuneración,​ das diferenzas salariais por categoría laboral e por sexo, e da evolución das condicións de traballo no sector</​fc>​. No seis faise unha estimación do nivel de vida dos traballadores da industria de conservas ​ herméticas de peixe da costa galega Finalmente, o sete pretende explicar como influíu o cambio económico nas decisións laborais das familias que habitaban a costa. ​
 +
 +O desenvolvemento da industria de transformación de peixe impulsou algúns cambios nos municipios do litoral de Galicia. Primeiro, a industrialización da pesca e a súa transformación,​ tanto en salgadura como en conserva, provocou a expansión dos mercados laborais do litoral de Galicia. <fc #​800080>​O establecemento e crecemento de industrias marítimas conlevou cambios estruturais no emprego, crecendo a ocupación no sector secundario, especialmente o traballo feminino estacional, e declinando o emprego agrario</​fc>​. ​
 +
 +As poboacións costeiras galegas como Bueu non só constituían unha ponte entre áreas do interior e o mercado de traballo ultramarino,​ senón que tamén se convertían en emprazamentos de residencia definitiva. Segundo, <fc #​800080>​a organización do traballo na industria conserveira e a súa segmentación por xénero foron elementos crave nas estratexias competitivas do sector. Os empresarios aplicaron á fábrica un modelo laboral intensivo en traballo feminino xa presente na transformación de peixe a domicilio nos fogares de pescadores</​fc>​. Terceiro, a segmentación do mercado de traballo industrial foi analizada vía diferencias salariais, segregación ocupacional e contratos. ​
 +
 +Por último, <fc #​800080>​esta investigación puxo en relación familia e mercado de traballo, mostrando a enorme participación infantil e feminina no mesmo durante a industrialización do litoral galego</​fc>​.
 +
 +[[https://​www.europapress.es/​galicia/​noticia-descubren-adro-vello-grove-pescado-hace-1700-anos-restos-personas-20170630175200.html|Adro Vello en O Grove]]
 +</​WRAP>​
  
oficios_do_mar.txt · Última modificación: 2019/12/16 18:47 por isabel